Verfilming Von Stauffenberg-aanslag verschijnt in 2008
25/07/07 12:33 Opgeslagen in: Film (2007)
Er ontstond een vlaag van protesten in de media toen bekend werd dat Tom Cruise de rol zou gaan spelen van Claus Graf Schenk von Stauffenberg, de Duitse officier die in 1944 een bijna-succesvolle aanslag op het leven van Adolf Hitler pleegde. Waarschijnlijk heb ik nu het plot verraden.. In dat geval ga ik nog even verder: Hitler blijft leven, Von Stauffenberg wordt samen met 200 anderen terechtgesteld.
Het is een belangrijke gebeurtenis uit de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Toch heeft het even geduurd voordat het werd verfilmd. Eerder is er wel een aflevering over gemaakt uit de serie Keerpunten, maar een speelfilm nog niet. Veel mensen vinden het overigens slecht dat de Amerikaan en Scientology Church-aanhanger Tom Cruise de rol moet gaan spelen. Maar eerlijk is eerlijk, het filmen van Valkyrie, zoals de voorlopige titel luidt, is pas onlangs begonnen, dus tot op dat moment krijgen Cruise en c.s. het voordeel van de twijfel.
Waar gaat de film nu eigenlijk over? Zoals reeds vermeld een aanslag op Hitler in juli 1944. Voor velen was het duidelijk dat het Derde Rijk van Hitler zou vallen. Sinds de inval van de Duitser in de Sovjet-Unie (Operatie Barbarossa) in 1941, het verlies van de Slag om Stalingrad, was het duidelijk dat Hitler de oorlog zou gaan verliezen. Een groep mensen rondom Hitler zag dit en wilde een einde maken aan het bewind van Hitler om zo met de geallieerden over een wapenstilstand te gaan praten.
Zo ook Claus, Graf Schenk, von Stauffenberg. Toen Hitler in 1933 aan de macht kwam stond hij aanvankelijk positief tegenover het nieuwe regime. Hij meende dat de nationaal-socialistische politiek goed voor Duitsland zou zijn. Maar al snel werd hij wakker geschud door de radicale ideeën van Hitler. Hij zag in wat de Duitse expansiepolitiek in Oost-Europa zou meebrengen en voorzag ook de nadelige gevolgen voor Duitsland van een oorlog met West-Europa. Bovendien kon hij zich niet verenigen met nazi-politiek aangaande de Joden. Na de Reichskristallnacht van 9 november 1938 distantieerde hij zich van de nazi's en koos hij in het geheim de kant van het verzet. Ondertussen maakte hij snel carrière in het leger en ging deel uitmaken van de groep vertrouwelingen rond de dictator.
Als officier van de Wehrmacht deed hij mee aan de veldtochten in Polen, Frankrijk en Rusland. In 1943 diende hij in het roemruchte Africa-corps van Rommel waar hij bij een beschieting door geallieerde jachtbommenwerpers op 7 april 1943 zijn linkeroog, rechterhand en twee vingers van zijn linkerhand kwijtraakte.
In de loop van de oorlog groeide zijn weerzin tegen de praktijken van de nazi's en kwam hij terecht in kringen van officieren die een einde aan het regime van Hitler wilden maken. De eerste pogingen om hem uit de weg te ruimen mislukten.
In samenwerking met enkele collega-officieren (waaronder Tresckow, Friedrich Olbricht en Fritz-Dietlof Graf von der Schulenburg) onderhield Von Stauffenberg vanaf 1942 contact met burgerlijke actiegroepen die hij steunde, zoals de Kreisauer Kreis rond Helmuth James Graf von Moltke en Peter Graf Yorck von Wartenburg. Hij werd daarmee een belangrijk middelpunt van het ondergronds verzet in Duitsland. Samen met anderen beraamde en coördineerde hij diverse plannen om Hitler om te brengen. Er waren al verscheidene scenario's gereed om uitgevoerd te worden die bewaard werden in onder andere Parijs, Berlijn en Wenen, in afwachting van het juiste moment om ze uit te voeren. Maar het bleek heel moeilijk zo'n gelegenheid te vinden; een aanslag met een paar vliegtuigbommen mislukte en begin 1944 werd bovendien de Kreisauer Kreis door de Duitse geheime politie gedeeltelijk opgerold.
Nadat Von Stauffenberg als stafchef van de 10e Pantserdivisie in april 1943 zwaar gewond was geraakt in Tunesië en ternauwernood aan de dood ontsnapte, pakte hij het verzetswerk weer op. Op 20 juli 1944 was het uiteindelijk zover. Von Stauffenberg zou zelf de aanslag op Hitler uitvoeren, tijdens een militaire stafbespreking in het hoofdkwartier de Wolfsschanze bij Rastenburg in Oost-Pruisen, een enorm groot en goed beveiligd bunkercomplex.
De aanslag mislukte echter, om een aantal redenen. De kolonel kon, wegens tijdgebrek, maar één springlading activeren en zette de aktentas met daarin een tijdbom onder de kaartentafel, waarover de officieren en ook Hitler gebogen stonden. De tafel was echter van zeer dik, stevig hout gemaakt. Bovendien vond de vergadering niet plaats in een solide betonnen bunker, maar in een bovengrondse ruimte waarin ook veel hout was verwerkt, en stonden vanwege de warmte de ramen open.
Nadat de kolonel de tas met de bom bij Hitler op de grond had neergezet maakte hij zich snel uit de voeten met het excuus naar Berlijn te moeten bellen. Hij liep echter langs de telefonist naar een wachtende auto en met zijn medeplichtigen wist hij alle wachtposten te passeren, op weg naar een vliegveld waarvandaan hij naar Berlijn vloog. Daar zou hij de onvermijdelijke opstand en machtsovername in Berlijn en Parijs mede leiden. De bomexplosie was onderweg nog hoorbaar geweest en Von Stauffenberg en de zijnen meenden dat de aanslag gelukt was.
De bom ontplofte inderdaad kort na zijn vertrek, en Hitler raakte wel gewond, maar niet ernstig. Vier officieren werden gedood. In Von Stauffenberg's afwezigheid had een van de aanwezigen waarschijnlijk de tas per ongeluk doen omvallen en op een andere plaats neergezet, verder onder de beschermende tafel achter een dikke tafelpoot. De barak werd vernield, maar de schokgolf had te weinig kracht om alle aanwezigen te doden. Later onderzoek zou uitwijzen dat indien Von Stauffenberg beide bommen had gebruikt, niemand het zou hebben overleefd.
Doordat Hitler de aanslag overleefde en al vrij snel op de radio was te horen, mislukten de pogingen om in Berlijn de macht over te nemen.
Direct na de aanslag gaf Hitler aan Heinrich Himmler de opdracht de oorzaak van de explosie te vinden. Nog diezelfde dag werden de samenzweerders overmeesterd in hun kantoor aan de Bendlerstrasse in Berlijn, waarbij Von Stauffenberg in de schouder werd geschoten. Een krijgsraad werd geïmproviseerd door zijn directe baas, generaal Fromm, en ze werden ter dood veroordeeld en het vonnis werd dezelfde dag nog uitgevoerd. Naast Stauffenberg behoorden Werner von Haeften, Albrecht Ritter Mertz von Quirnheim en Friedrich Olbricht tot degenen die werden gefusilleerd. Ludwig Beck werd gedwongen om zelfmoord te plegen, wat mislukte waarna hij door een Feldwebel werd doodgeschoten. Andere samenzweerders werden in showprocessen veroordeeld (waaronder Stauffenbergs broer Berthold) of pleegden zelfmoord (Tresckow en Rommel)
De laatste woorden van Von Stauffenberg zouden Es lebe unser heiliges Deutschland! (Lang leve ons heilige Duitsland!) zijn geweest.
De lijken werden de volgende dag inclusief uniform en onderscheidingen begraven, maar later in opdracht van Himmler opgegraven en verbrand. Gedurende de volgende dagen werden zo'n 200 medeverdachten door snelrecht veroordeeld en terechtgesteld.
Tevens was een rechtstreeks gevolg van de mislukte aanslag dat Hitler het reguliere leger niet langer vertrouwde en dat sinistere en moordzuchtige organen als de SS, de SD en de Gestapo nog veel meer macht kregen. (Bron: Wikipedia.nl)
Ongetwijfeld zal het een bijzonder spannende film worden. Echter, bij veel mensen is de timing waarop de eerste productiefoto's verschenen in het verkeerde keelgat geschoten: 20 juli. De dag van de aanslag en de dag waarop er in Duitsland herdenkingen zijn.
Overigens heeft de film ook nog een Nederlands tintje: actrice Carice van Houten speelt de rol van Nina, Von Stauffenbergs vrouw.
Meer info:
AD: Cruise is net Goebbels
Telegraaf: Tom Cruise als Nazi
(Door: Jan-Wolter Smit)
Het is een belangrijke gebeurtenis uit de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Toch heeft het even geduurd voordat het werd verfilmd. Eerder is er wel een aflevering over gemaakt uit de serie Keerpunten, maar een speelfilm nog niet. Veel mensen vinden het overigens slecht dat de Amerikaan en Scientology Church-aanhanger Tom Cruise de rol moet gaan spelen. Maar eerlijk is eerlijk, het filmen van Valkyrie, zoals de voorlopige titel luidt, is pas onlangs begonnen, dus tot op dat moment krijgen Cruise en c.s. het voordeel van de twijfel.
Waar gaat de film nu eigenlijk over? Zoals reeds vermeld een aanslag op Hitler in juli 1944. Voor velen was het duidelijk dat het Derde Rijk van Hitler zou vallen. Sinds de inval van de Duitser in de Sovjet-Unie (Operatie Barbarossa) in 1941, het verlies van de Slag om Stalingrad, was het duidelijk dat Hitler de oorlog zou gaan verliezen. Een groep mensen rondom Hitler zag dit en wilde een einde maken aan het bewind van Hitler om zo met de geallieerden over een wapenstilstand te gaan praten.
Zo ook Claus, Graf Schenk, von Stauffenberg. Toen Hitler in 1933 aan de macht kwam stond hij aanvankelijk positief tegenover het nieuwe regime. Hij meende dat de nationaal-socialistische politiek goed voor Duitsland zou zijn. Maar al snel werd hij wakker geschud door de radicale ideeën van Hitler. Hij zag in wat de Duitse expansiepolitiek in Oost-Europa zou meebrengen en voorzag ook de nadelige gevolgen voor Duitsland van een oorlog met West-Europa. Bovendien kon hij zich niet verenigen met nazi-politiek aangaande de Joden. Na de Reichskristallnacht van 9 november 1938 distantieerde hij zich van de nazi's en koos hij in het geheim de kant van het verzet. Ondertussen maakte hij snel carrière in het leger en ging deel uitmaken van de groep vertrouwelingen rond de dictator.
Als officier van de Wehrmacht deed hij mee aan de veldtochten in Polen, Frankrijk en Rusland. In 1943 diende hij in het roemruchte Africa-corps van Rommel waar hij bij een beschieting door geallieerde jachtbommenwerpers op 7 april 1943 zijn linkeroog, rechterhand en twee vingers van zijn linkerhand kwijtraakte.
In de loop van de oorlog groeide zijn weerzin tegen de praktijken van de nazi's en kwam hij terecht in kringen van officieren die een einde aan het regime van Hitler wilden maken. De eerste pogingen om hem uit de weg te ruimen mislukten.
In samenwerking met enkele collega-officieren (waaronder Tresckow, Friedrich Olbricht en Fritz-Dietlof Graf von der Schulenburg) onderhield Von Stauffenberg vanaf 1942 contact met burgerlijke actiegroepen die hij steunde, zoals de Kreisauer Kreis rond Helmuth James Graf von Moltke en Peter Graf Yorck von Wartenburg. Hij werd daarmee een belangrijk middelpunt van het ondergronds verzet in Duitsland. Samen met anderen beraamde en coördineerde hij diverse plannen om Hitler om te brengen. Er waren al verscheidene scenario's gereed om uitgevoerd te worden die bewaard werden in onder andere Parijs, Berlijn en Wenen, in afwachting van het juiste moment om ze uit te voeren. Maar het bleek heel moeilijk zo'n gelegenheid te vinden; een aanslag met een paar vliegtuigbommen mislukte en begin 1944 werd bovendien de Kreisauer Kreis door de Duitse geheime politie gedeeltelijk opgerold.
Nadat Von Stauffenberg als stafchef van de 10e Pantserdivisie in april 1943 zwaar gewond was geraakt in Tunesië en ternauwernood aan de dood ontsnapte, pakte hij het verzetswerk weer op. Op 20 juli 1944 was het uiteindelijk zover. Von Stauffenberg zou zelf de aanslag op Hitler uitvoeren, tijdens een militaire stafbespreking in het hoofdkwartier de Wolfsschanze bij Rastenburg in Oost-Pruisen, een enorm groot en goed beveiligd bunkercomplex.
De aanslag mislukte echter, om een aantal redenen. De kolonel kon, wegens tijdgebrek, maar één springlading activeren en zette de aktentas met daarin een tijdbom onder de kaartentafel, waarover de officieren en ook Hitler gebogen stonden. De tafel was echter van zeer dik, stevig hout gemaakt. Bovendien vond de vergadering niet plaats in een solide betonnen bunker, maar in een bovengrondse ruimte waarin ook veel hout was verwerkt, en stonden vanwege de warmte de ramen open.
Nadat de kolonel de tas met de bom bij Hitler op de grond had neergezet maakte hij zich snel uit de voeten met het excuus naar Berlijn te moeten bellen. Hij liep echter langs de telefonist naar een wachtende auto en met zijn medeplichtigen wist hij alle wachtposten te passeren, op weg naar een vliegveld waarvandaan hij naar Berlijn vloog. Daar zou hij de onvermijdelijke opstand en machtsovername in Berlijn en Parijs mede leiden. De bomexplosie was onderweg nog hoorbaar geweest en Von Stauffenberg en de zijnen meenden dat de aanslag gelukt was.
De bom ontplofte inderdaad kort na zijn vertrek, en Hitler raakte wel gewond, maar niet ernstig. Vier officieren werden gedood. In Von Stauffenberg's afwezigheid had een van de aanwezigen waarschijnlijk de tas per ongeluk doen omvallen en op een andere plaats neergezet, verder onder de beschermende tafel achter een dikke tafelpoot. De barak werd vernield, maar de schokgolf had te weinig kracht om alle aanwezigen te doden. Later onderzoek zou uitwijzen dat indien Von Stauffenberg beide bommen had gebruikt, niemand het zou hebben overleefd.
Doordat Hitler de aanslag overleefde en al vrij snel op de radio was te horen, mislukten de pogingen om in Berlijn de macht over te nemen.
Direct na de aanslag gaf Hitler aan Heinrich Himmler de opdracht de oorzaak van de explosie te vinden. Nog diezelfde dag werden de samenzweerders overmeesterd in hun kantoor aan de Bendlerstrasse in Berlijn, waarbij Von Stauffenberg in de schouder werd geschoten. Een krijgsraad werd geïmproviseerd door zijn directe baas, generaal Fromm, en ze werden ter dood veroordeeld en het vonnis werd dezelfde dag nog uitgevoerd. Naast Stauffenberg behoorden Werner von Haeften, Albrecht Ritter Mertz von Quirnheim en Friedrich Olbricht tot degenen die werden gefusilleerd. Ludwig Beck werd gedwongen om zelfmoord te plegen, wat mislukte waarna hij door een Feldwebel werd doodgeschoten. Andere samenzweerders werden in showprocessen veroordeeld (waaronder Stauffenbergs broer Berthold) of pleegden zelfmoord (Tresckow en Rommel)
De laatste woorden van Von Stauffenberg zouden Es lebe unser heiliges Deutschland! (Lang leve ons heilige Duitsland!) zijn geweest.
De lijken werden de volgende dag inclusief uniform en onderscheidingen begraven, maar later in opdracht van Himmler opgegraven en verbrand. Gedurende de volgende dagen werden zo'n 200 medeverdachten door snelrecht veroordeeld en terechtgesteld.
Tevens was een rechtstreeks gevolg van de mislukte aanslag dat Hitler het reguliere leger niet langer vertrouwde en dat sinistere en moordzuchtige organen als de SS, de SD en de Gestapo nog veel meer macht kregen. (Bron: Wikipedia.nl)
Ongetwijfeld zal het een bijzonder spannende film worden. Echter, bij veel mensen is de timing waarop de eerste productiefoto's verschenen in het verkeerde keelgat geschoten: 20 juli. De dag van de aanslag en de dag waarop er in Duitsland herdenkingen zijn.
Overigens heeft de film ook nog een Nederlands tintje: actrice Carice van Houten speelt de rol van Nina, Von Stauffenbergs vrouw.
Meer info:
AD: Cruise is net Goebbels
Telegraaf: Tom Cruise als Nazi
(Door: Jan-Wolter Smit)